มาตรฐาน การป้องกันฟ้าผ่า (Lightning Protection Standards)
ระบบป้องกันฟ้าผ่ามีความสำคัญในการลดความเสียหายต่ออาคาร ระบบไฟฟ้า และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ โดยต้องออกแบบให้เหมาะสมตามมาตรฐานสากล
1. มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับระบบป้องกันฟ้าผ่า
| มาตรฐาน | รายละเอียด |
|---|---|
| IEC 62305 | มาตรฐานการป้องกันฟ้าผ่าระดับสากลของ IEC |
| NFPA 780 | มาตรฐานป้องกันฟ้าผ่าของสหรัฐอเมริกา |
| IEEE 998 | แนวทางป้องกันฟ้าผ่าสำหรับสถานีไฟฟ้าแรงสูง |
| UL 96A | มาตรฐานสำหรับติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันฟ้าผ่า |
| BS EN 62305 | มาตรฐานของยุโรปสำหรับการป้องกันฟ้าผ่า |
| กฎกระทรวง ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2550) | กฎหมายไทยเกี่ยวกับระบบป้องกันฟ้าผ่าในอาคารสูง |
2. หลักการป้องกันฟ้าผ่า (Lightning Protection System – LPS)
ระบบป้องกันฟ้าผ่าประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก ได้แก่
2.1 ระบบรับฟ้าผ่า (Air Termination System)
🔹 ติดตั้ง สายล่อฟ้า (Lightning Rod/Air Terminal) บนจุดสูงสุดของอาคาร
🔹 ใช้ Faraday Cage หรือ ESE (Early Streamer Emission) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ
2.2 ระบบนำกระแสลงดิน (Down Conductor System)
🔹 สายตัวนำต้องต่อจากสายล่อฟ้าลงสู่พื้น
🔹 ใช้สายทองแดงหรือลวดตัวนำที่มีค่าความต้านทานต่ำ
2.3 ระบบกราวด์ (Grounding System)
🔹 ใช้ แท่งกราวด์ (Ground Rods) ฝังลงดินเพื่อกระจายกระแสฟ้าผ่า
🔹 ความต้านทานของระบบกราวด์ควรต่ำกว่า 10 โอห์ม
2.4 ระบบป้องกันแรงดันไฟฟ้าเกิน (Surge Protection System – SPD)
🔹 ติดตั้ง Surge Protection Devices (SPD) ในตู้ไฟฟ้าและอุปกรณ์สำคัญ
🔹 ป้องกันไฟกระชากที่เกิดจากฟ้าผ่า
3. วิธีการออกแบบระบบป้องกันฟ้าผ่า
🔹 การคำนวณพื้นที่ป้องกันของสายล่อฟ้า
ใช้ มาตรฐานมุมป้องกัน (Rolling Sphere Method) และ Faraday Cage
🔹 เลือกขนาดสายตัวนำลงดิน (Down Conductor)
- ทองแดง ขนาด 50 – 70 ตร.มม.
- อลูมิเนียม ขนาด 70 – 95 ตร.มม.
🔹 ออกแบบระบบกราวด์ให้มีค่าความต้านทานต่ำ
- ใช้ แท่งกราวด์ยาว 2.4 – 3 เมตร
- เชื่อมต่อเป็นระบบ Grounding Mesh หรือ Ring Ground
4. การบำรุงรักษาและตรวจสอบระบบป้องกันฟ้าผ่า
✅ ตรวจสอบสภาพสายล่อฟ้าและจุดเชื่อมต่อทุกปี
✅ วัดค่าความต้านทานของกราวด์ทุก 6 เดือน
✅ ทดสอบการทำงานของ Surge Protection Device (SPD)
สรุป
การป้องกันฟ้าผ่าต้องออกแบบให้สอดคล้องกับมาตรฐาน เช่น IEC 62305, NFPA 780 และต้องมีการบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดความเสียหายจากฟ้าผ่าและไฟกระชาก
ความรู้ดีดีจาก การไฟฟ้า
