ระบบล่อฟ้า Early Streamer Emission หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า ESE เป็นระบบที่ช่วยเพิ่มระยะการป้องกัน ทำให้ครอบคลุมพื้นที่ได้กว้าง ใช้อุปกรณ์น้อย ติดตั้งง่าย และผ่านมาตรฐาน NF C 17-102
บทความนี้จะพาคุณไปรู้จัก ESE อย่างละเอียด ตั้งแต่หลักการทำงาน ส่วนประกอบ ข้อดีข้อเสีย ราคา ไปจนถึงบริการออกแบบและติดตั้งจากทีมวิศวกร CSK ที่มีประสบการณ์ติดตั้งระบบ ESE มากว่า 20 ปี</p>
ระบบล่อฟ้า Early Streamer Emission คืออะไร
ระบบล่อฟ้า Early Streamer Emission คือระบบป้องกันฟ้าผ่าที่ออกแบบให้หัวล่อฟ้าปล่อย streamer (ลำไอออน) ขึ้นไปล่วงหน้าก่อนฟ้าผ่าจะลง ทำให้สามารถดึงฟ้าผ่าลงสู่หัวล่อได้ก่อนที่จะลงยังส่วนอื่นของอาคาร รัศมีป้องกันจึงกว้างกว่าระบบ Franklin Rod แบบดั้งเดิมหลายเท่า
ESE ต่างจากระบบล่อฟ้าแบบ Franklin อย่างไร
Franklin Rod และ ESE มีจุดประสงค์เหมือนกัน คือป้องกันไม่ให้ฟ้าผ่าผ่าฝ่าอาคาร แต่ต่างกันที่รัศมีป้องกัน วิธีติดตั้ง และราคา จากประสบการณ์ CSK ที่ติดตั้งมาทั้งสองระบบ ลูกค้าส่วนใหญ่เลือก ESE เพราะคุ้มกว่าในระยะยาว
| ข้อเปรียบเทียบ | Franklin Rod | ESE |
| หลักการทำงาน | รอฟ้าผ่าลงหัว แล้วนำผ่านสาย | ปล่อย streamer ล่วงหน้า ดึงฟ้าผ่ามาหา |
| รัศมีป้องกัน | เล็ก (Rolling Sphere R=20-60m) | กว้าง 30-120 เมตร (ตาม ΔT) |
| จำนวนเสา | หลายต้น/อาคาร | ต้นเดียวต่ออาคาร (ปกติ) |
| มาตรฐาน | IEC 62305 (สากล) | NF C 17-102 (ฝรั่งเศส) |
| ราคาหัวล่อฟ้า | 500-2,000 บาท/ตัว | 15,000-80,000 บาท/ตัว |
| ราคาระบบรวม | สูง (ต้องอุปกรณ์มาก) | ต่ำกว่า (ติดเสาเดียว) |
| เหมาะกับ | อาคารเล็ก บ้านพักอาศัย | อาคารสูง โรงงาน พื้นที่กว้าง |
ข้อดีของ ESE คือรัศมีป้องกันกว้าง ซึ่งสำหรับอาคารสูงหรือพื้นที่กว้างจะติดเสาเดียวจบ ช่วยลดจำนวนเสา สายตัวนำ และหลักดินได้ ข้อเสียคือราคาสูงกว่า และมีข้อโต้แย้งทางวิชาการระหว่างนักวิจัยบางกลุ่มว่ารัศมีป้องกันตาม NF C 17-102 สูงเกินจริง
ส่วนประกอบของระบบ ESE
ระบบ ESE ที่สมบูรณ์ประกอบด้วย 4 ส่วนหลักที่ต้องทำงานร่วมกัน ขาดส่วนใดส่วนหนึ่งหรือเลือกขนาดผิด ระบบจะป้องกันไม่ครบ จากที่ CSK ออกแบบมา จุดที่ลูกค้ามักผิดพลาดคือการเลือก ESE ราคาถูกแต่ละเลยส่วนประกอบ
1. หัวล่อฟ้า ESE
หัวล่อฟ้าคืออุปกรณ์หลักของระบบ ติดตั้งบนยอดอาคาร ปล่อย streamer ล่วงหน้าได้ ΔT (Time Advance) ตั้งแต่ 25-60 ไมโครวินาที ยิ่ง ΔT สูงรัศมีป้องกันยิ่งกว้าง อายุใช้งานของหัว ESE อยู่ที่ 15-25 ปี
หากต้องการรู้รายละเอียดของหัวล่อฟ้า สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ หัวล่อฟ้า แบบ early streamer emission
2. สายตัวนำลงดิน (Down Conductor)
สายตัวนำคือเส้นทางที่นำกระแสฟ้าผ่าจากหัวลงสู่ดิน ต้องเป็นทองแดงเปลือยขนาด 50 ตร.มม. ขึ้นไป ระบบ ESE ตองมีสายตัวนำอย่างน้อย 2 เส้นตาม NF C 17-102 เพื่อช่วยระบายกระแสได้เร็ว
อ่านรายละเอียดสายตัวนำลงดินได้ที่ อุปกรณ์ ระบบล่อฟ้า จำหน่าย ติดตั้ง
3. ระบบต่อลงดิน (Earthing System)
ระบบต่อลงดินของระบบ ESE ต้องมีค่าความต้านทานต่ำกว่า 10 โอห์มตามมาตรฐาน ใช้หลักดิน Copper Bonded ขนาด 5/8 นิ้ว ยาว 3 เมตร จำนวน 2-5 แท่งต่อจุดต่อลงดิน ขึ้นอยู่กับความต้านทานจำเพาะของดิน
หากดินมีความต้านทานสูงมาก ต้องใช้ Earth Enhancing Compound หรือระบบ Chemical Earthing ช่วยลด
4. อุปกรณ์ประกอบ
ระบบ ESE ต้องมี SPD (Surge Protective Device) ติดตั้งในตู้ MDB และตู้ DB ป้องกันแรงดันเกินจากฟ้าผ่าทางอ้อม รวมถึง Lightning Counter ช่วยบันทึกจำนวนครั้งที่ฟ้าผ่าลงระบบ
SPD มี Type 1, Type 2, Type 3 ตามจุดติดตั้ง อาคารทั่วไปใช้ Type 2 ในตู้ MDB และ Type 3 ใกล้อุปกรณ์ละเอียดอ่อน
จุดสำคัญ:
ระบบ ESE มี 4 ส่วนหลักคือหัวล่อฟ้า (ปล่อย streamer ล่วงหน้า) สายตัวนำลงดิน 2 เส้น ระบบต่อลงดิน (ไม่เกิน 10 โอห์ม) และ SPD ขาดส่วนใดส่วนหนึ่งระบบจะป้องกันไม่ครบและอาจทำให้ฟ้าผ่าวิ่งเข้าสู่อาคาร
ข้อดีข้อเสียของระบบล่อฟ้า Early Streamer Emission
ไม่มีระบบล่อฟ้าชนิดไหนไม่มีข้อเสีย ESE ก็เช่นกัน การรู้ข้อดีข้อเสียช่วยให้ตัดสินใจลงทุนได้อย่างมีเหตุผล
ข้อดีของ ESE
ข้อเสียของ ESE
ข้อควรระวัง:
ระบบ ESE ประสิทธิภาพลดลงหากติดตั้งผิดตำแหน่ง หรือไม่ตรวจสอบระบบต่อลงดินประจำปี อย่าซื้อ ESE ราคาถูกจากช่องทางที่ไม่มีใบ Certificate จริง เพราะไม่สามารถพิสูจน์คุณภาพได้ เมื่อเกิดเหตุจะไม่สามารถเรียกร้องประกันได้
ราคาและการดูแลระบบล่อฟ้า Early Streamer Emission
ราคาระบบ ESE ครบชุดสำหรับอาคารขนาดกลางอยู่ที่ 80,000-200,000 บาท ขึ้นอยู่กับรุ่นหัวล่อฟ้า จำนวนเสา ความยาวสายตัวนำ อาคารสูงหรือพื้นที่กว้างราคาอาจชนถึง 500,000-1,500,000 บาท หลังติดตั้งต้องตรวจระบบประจำปี
ช่วงราคาหัวล่อฟ้า ESE
| รุ่น | ระยะป้องกันโดยประมาณ (เมตร) | ราคาประมาณ (บาท/ตัว) |
|---|---|---|
| รุ่น 25 | ประมาณ 50 เมตร | 15,000 – 25,000 |
| รุ่น 40 | ประมาณ 70 เมตร | 25,000 – 40,000 |
| รุ่น 60 | ประมาณ 100 เมตร | 40,000 – 60,000 |
| รุ่น 80 | ประมาณ 120 เมตร | 60,000 – 80,000 |
การตรวจสอบประจำปี
ตามมาตรฐาน NF C 17-102 ระบบ ESE ต้องตรวจสอบอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และหลังเกิดฟ้าผ่าครั้งใหญ่ รายการตรวจรวมถึงวัดค่าความต้านทานหลักดิน ตรวจสภาพหัวล่อฟ้าด้วยอุปกรณ์ Tester ของผู้ผลิต ตรวจสภาพสายตัวนำ และทดสอบ SPD
สรุป เลือก ESE หรือ Franklin ดีกว่ากัน
ระบบล่อฟ้าแบบ ESE (Early Streamer Emission) เป็นระบบที่ช่วยเพิ่มระยะการป้องกัน ทำให้ครอบคลุมพื้นที่ได้กว้าง ใช้อุปกรณ์น้อย ติดตั้งง่าย และผ่านมาตรฐาน NF C 17-102 จึงเหมาะกับอาคารสูง โรงงาน โกดัง หรือพื้นที่ขนาดใหญ่
ส่วนระบบ Franklin Rod เป็นระบบล่อฟ้าแบบดั้งเดิม เหมาะสำหรับบ้านพักอาศัยหรืออาคารขนาดเล็ก ที่มีพื้นที่ไม่ซับซ้อนและต้องการระบบพื้นฐานทั่วไป
FAQ
Q1: ESE ใช้ได้กับอาคารสูงเท่าไร
A: ระบบ ESE ใช้ได้กับอาคารที่มีความสูงไม่จำกัด แต่ต้องเลือกรุ่นให้เหมาะสม
- อาคารสูงไม่เกิน 30 เมตรใช้รุ่น 25
- อาคารสูง 30-60 เมตรใช้รุ่น 40
- อาคารสูง 60-90 เมตรใช้รุ่น 60
- อาคารสูงเกิน 90 เมตรต้องใช้รุ่น 60-80 ร่วมกับหลายต้นหรือ Mesh System เพิ่ม
Q2: ระบบ ESE ต้องต่อลงดินกี่จุด?
A: ระบบ ESE 1 หัว ควรมีจุดต่อลงดินอย่างน้อย 2 จุด ตามมาตรฐาน NF C 17-102 จำนวนหลักดินในแต่ละจุดจะขึ้นอยู่กับสภาพดินของหน้างาน โดยปกติมักใช้ประมาณ 2–5 แท่งต่อจุด และค่าความต้านทานรวมควรต่ำกว่า 10 โอห์ม เพื่อให้ระบบทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Q3: หัวล่อฟ้า ESE มีอายุการใช้งานกี่ปี?
A: 15–25 ปี ขึ้นอยู่กับยี่ห้อและเทคโนโลยีภายในของแต่ละรุ่น บางรุ่นมีชิ้นส่วนที่เสื่อมสภาพตามจำนวนครั้งที่รับฟ้าผ่า จึงควรตรวจเช็กสภาพทุกปี และตรวจเพิ่มเติมหลังเกิดฟ้าผ่ารุนแรง รวมถึงเปลี่ยนอุปกรณ์เมื่อครบอายุการใช้งาน
Q4: หัวล่อฟ้า ESE ติดตั้งตรงไหนได้บ้าง?
A: ติดตั้งบนจุดที่สูงที่สุดของอาคาร และหัวล่อฟ้าควรสูงกว่าส่วนบนสุดของอาคารอย่างน้อย 2 เมตร หากอาคารมีหลายโซนหรือหลายปีก อาจต้องติดตั้งหลายจุดเพื่อให้ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด
ไม่ควรติดตั้งบนปล่องไฟ ผนังยิปซัม หรือบริเวณหม้อแปลงไฟฟ้า เพราะต้องเว้นระยะความปลอดภัยตามมาตรฐาน
Q5: ระบบ ESE บริษัทประกันยอมรับไหม?
A: หากติดตั้งตามมาตรฐาน NF C 17-102 และมีวิศวกรรับรอง บริษัทประกันอัคคีภัยส่วนใหญ่สามารถยอมรับได้
หากต้องการระบบล่อฟ้าสำหรับอาคารของคุณ ติดต่อทีมวิศวกร CSK เพื่อสำรวจหน้างานฟรี ประเมินราคา และแนะนำระบบที่เหมาะสมได้ หรือสามารถดูบริการเพิ่มเติมของเราได้ที่ Service
☎️ Tel: 02-583-1441, 065-239-4655
🟢 Line: @cskpower
📬 Email: csk.powertech.office@gmail.com
📘 Facebook: ซีเอสเค เพาเวอร์ เทคโนโลยี จำกัด
