กฎหมายตรวจสอบระบบไฟฟ้า โรงงานต้องตรวจระบบไฟฟ้าอย่างน้อยปีละ 1 ครั้งตามกฎกระทรวง กำหนดมาตรการความปลอดภัยเกี่ยวกับระบบไฟฟ้าในโรงงาน พ.ศ. 2550 โดยวิศวกรที่ได้รับใบอนุญาตวิศวกรรมควบคุม สาขาไฟฟ้า แขนงไฟฟ้ากำลัง และต้องจัดทำบันทึกผลการตรวจ ส่วนอาคารที่เข้าเกณฑ์ตามกฎหมายควบคุมอาคารต้องให้ผู้ตรวจสอบอาคารตรวจประจำปีทุกปี และตรวจใหญ่ทุก 5 ปี
บทความนี้จะพาไปดูว่ากฎหมายแต่ละฉบับใช้กับใคร ต้องตรวจอะไรบ้าง ใครมีสิทธิ์ตรวจ เอกสารที่ต้องเตรียม และขั้นตอนเตรียมตัวเพื่อไม่ต้องตรวจซ้ำ เนื้อหาเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ควรตรวจข้อความฉบับล่าสุดกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนปฏิบัติ
กฎหมายตรวจสอบระบบไฟฟ้าในไทยมีกี่ฉบับ ใช้กับใครบ้าง?
มี 3 กลุ่มหลักที่เจ้าของโรงงานและอาคารมักเจอ คือกฎกระทรวงเรื่องระบบไฟฟ้าในโรงงาน กฎหมายควบคุมอาคารที่กำหนดให้มีผู้ตรวจสอบอาคาร และกฎกระทรวงด้านความปลอดภัยเกี่ยวกับไฟฟ้าในสถานประกอบกิจการ สถานที่เดียวอาจเข้าเกณฑ์มากกว่าหนึ่งฉบับพร้อมกัน เช่น อาคารโรงงานที่เป็นอาคารควบคุมด้วย
| กฎหมาย | ใช้กับ | สิ่งที่ต้องทำ | ผู้ตรวจ | ความถี่ |
|---|---|---|---|---|
| กฎกระทรวง กำหนดมาตรการความปลอดภัยเกี่ยวกับระบบไฟฟ้าในโรงงาน พ.ศ. 2550 | โรงงานตามกฎหมายโรงงาน | ตรวจระบบไฟฟ้าและบริภัณฑ์ไฟฟ้า จัดทำบันทึกผล และรับรองความปลอดภัย | วิศวกรที่มีใบอนุญาตวิศวกรรมควบคุม สาขาไฟฟ้ากำลัง | อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง |
| พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร และกฎกระทรวงกำหนดประเภทอาคารที่ต้องจัดให้มีผู้ตรวจสอบ พ.ศ. 2548 | อาคารที่เข้าเกณฑ์ เช่น อาคารสูง โรงแรม อาคารชุด ห้างสรรพสินค้า โรงมหรสพ | ตรวจสอบสภาพอาคารและระบบประกอบอาคาร รวมถึงระบบไฟฟ้า | ผู้ตรวจสอบอาคารที่ขึ้นทะเบียน | ตรวจประจำปี และตรวจใหญ่ทุก 5 ปี |
| กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับไฟฟ้า พ.ศ. 2558 | สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างและใช้ไฟฟ้า | นายจ้างต้องจัดให้มีมาตรการความปลอดภัยเกี่ยวกับไฟฟ้า รวมถึงการตรวจสอบและบำรุงรักษา | ตามที่กฎกระทรวงกำหนด | ตามที่กฎกระทรวงกำหนด |
โรงงานต้องตรวจระบบไฟฟ้าอะไรบ้าง?
โรงงาน ที่อยู่ภายใต้กฎหมายกำหนดมาตรการความปลอดภัย เกี่ยวกับระบบไฟฟ้าในโรงงาน ต้องจัดให้มีการตรวจสอบระบบไฟฟ้าตามรอบเวลาที่กำหนด โดยทั่วไปอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง พร้อมจัดทำเอกสารผลการตรวจตามข้อกำหนด
ผู้ตรวจต้องมีคุณสมบัติตรงตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เจ้าของโรงงานจึงควรตรวจสอบคุณสมบัติและขอบเขตงานก่อนว่าจ้าง เพื่อให้สามารถนำผลตรวจไปใช้ประกอบการดำเนินงานตามกฎหมายได้อย่างเหมาะสม
รายการตรวจระบบไฟฟ้าที่สำคัญ
รายการตรวจจริงขึ้นอยู่กับขนาดและลักษณะการติดตั้ง แต่โดยทั่วไปมักครอบคลุมส่วนสำคัญดังต่อไปนี้
1. หม้อแปลงไฟฟ้า
ตรวจสภาพหม้อแปลง จุดต่อสาย ฉนวน และร่องรอยความร้อนผิดปกติ รวมถึงสภาพน้ำมันสำหรับหม้อแปลงชนิดที่ใช้น้ำมันเป็นฉนวน อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ทำ PM หม้อแปลงไฟฟ้า
2. ตู้ MDB และ MSB
ตรวจสภาพตู้ไฟ บัสบาร์ เบรกเกอร์ จุดต่อสาย และป้ายระบุวงจร เพื่อค้นหาความผิดปกติที่อาจส่งผลต่อการจ่ายไฟและความปลอดภัย
3. สายไฟและรางเดินสาย
ตรวจสภาพฉนวน การรองรับสาย จุดต่อ และร่องรอยความเสียหาย เพื่อป้องกันปัญหาจากสายไฟชำรุดหรือการติดตั้งที่ไม่เหมาะสม
4. ระบบสายดิน
ตรวจสภาพสายดิน จุดเชื่อมต่อ และค่าความต้านทานตามเกณฑ์ที่เหมาะสมกับระบบที่ติดตั้ง เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากไฟฟ้าดูดและความผิดปกติทางไฟฟ้า อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ค่ากราวด์มาตรฐานต้องไม่เกินกี่โอห์ม
5. อุปกรณ์ป้องกันทางไฟฟ้า
ตรวจสภาพและทดสอบการทำงานของเบรกเกอร์ รีเลย์ป้องกัน และอุปกรณ์ตัดไฟรั่วตามความเหมาะสม เพื่อให้มั่นใจว่าอุปกรณ์สามารถทำงานได้ตามหน้าที่
นอกจากนี้ อาจใช้กล้องถ่ายภาพความร้อน (Thermography) ตรวจหาจุดร้อนผิดปกติในตู้ไฟและจุดต่อสาย เพื่อช่วยวางแผนแก้ไขก่อนเกิดความเสียหาย ทั้งนี้ การตรวจด้วย Thermography เป็นเครื่องมือช่วยประเมินสภาพระบบ ไม่ใช่สิ่งทดแทนการตรวจตามข้อกำหนดทั้งหมด
อาคารต้องตรวจระบบไฟฟ้าเมื่อไร?
อาคารบางประเภทต้องจัดให้มีผู้ตรวจสอบอาคารตามกฎหมายควบคุมอาคาร โดยตรวจสภาพอาคารและระบบประกอบอาคารตามขอบเขตที่กำหนด ซึ่งรวมถึงระบบไฟฟ้าและระบบที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัย
ประเภทอาคารที่อาจเข้าข่าย ได้แก่
- อาคารสูง
- อาคารขนาดใหญ่พิเศษ
- โรงแรมที่เข้าเกณฑ์ตามกฎหมาย
- อาคารชุดที่เข้าเกณฑ์
- อาคารชุมนุมคนและโรงมหรสพตามประเภทที่กำหนด
การตรวจสอบอาคารมีทั้งการตรวจประจำปี และการตรวจสอบใหญ่ตามรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด โดยรอบการตรวจที่ใช้จริงขึ้นอยู่กับประเภทอาคารและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
เจ้าของอาคารควรตรวจสอบว่าอาคารของตนเข้าข่ายหรือไม่ และเลือกผู้ตรวจสอบอาคารที่มีคุณสมบัติตามกฎหมาย ทั้งนี้ การตรวจระบบไฟฟ้าทั่วไปโดยช่างหรือผู้รับเหมาไม่ได้หมายความว่าจะทดแทนการตรวจสอบอาคารตามกฎหมายได้
เตรียมเอกสารอะไรบ้างก่อนตรวจระบบไฟฟ้า?
การเตรียมเอกสารให้พร้อมช่วยให้ผู้ตรวจเข้าใจโครงสร้างระบบไฟฟ้าได้ง่ายขึ้น และลดเวลาที่ต้องใช้ค้นหาข้อมูลหรือขอเอกสารเพิ่มเติม เอกสารที่ควรเตรียมมีดังนี้
| เอกสาร | ใช้ทำอะไร | สิ่งที่ควรตรวจสอบ |
|---|---|---|
| แบบไฟฟ้า Single Line Diagram | แสดงโครงสร้างระบบจ่ายไฟ | แบบตรงกับหน้างาน |
| ตารางโหลด (Load Schedule) | แสดงข้อมูลโหลดและวงจรไฟฟ้า | อัปเดตโหลดที่ติดตั้งเพิ่ม |
| ผลวัดความต้านทานระบบสายดิน | ใช้ประเมินสภาพระบบสายดิน | มีข้อมูลจุดวัดและผลการวัด |
| ผลทดสอบเบรกเกอร์และอุปกรณ์ป้องกัน | ตรวจสอบการทำงานของอุปกรณ์ | มีผลทดสอบที่ตรวจสอบย้อนหลังได้ |
| บันทึกการบำรุงรักษา | แสดงประวัติการดูแลระบบ | ระบุวันที่และรายการแก้ไข |
| รายงานตรวจสอบครั้งก่อน | ใช้ติดตามข้อบกพร่อง | มีหลักฐานการแก้ไขปัญหาที่พบ |
| เอกสารคุณสมบัติผู้ตรวจ | ใช้ยืนยันคุณสมบัติผู้ตรวจหรือผู้รับรอง | ตรงตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง |
หากมีการเพิ่มเครื่องจักร เปลี่ยนตู้ไฟ หรือติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ ควรตรวจสอบแบบไฟฟ้าและเอกสารที่เกี่ยวข้องให้เป็นปัจจุบันก่อนถึงวันตรวจ
รายการข้างต้นเป็นเช็กลิสต์สำหรับเตรียมความพร้อม เอกสารที่ต้องใช้จริงอาจแตกต่างกันตามประเภทสถานที่ และข้อกำหนดของกฎหมายแต่ละฉบับ
4 ขั้นตอนเตรียมระบบไฟฟ้าก่อนตรวจ ลดปัญหาที่ต้องแก้ไขซ้ำ
การเตรียมระบบไฟฟ้าล่วงหน้าช่วยให้พบปัญหาได้ก่อนถึงวันตรวจ และมีเวลาวางแผนซ่อมแซมอย่างเหมาะสม โดยสามารถแบ่งการทำงานเป็น 4 ขั้นตอน
ขั้นตอนที่ 1: สำรวจระบบไฟฟ้าและรวบรวมเอกสาร
ตรวจสภาพห้องไฟฟ้า ตู้ควบคุม และอุปกรณ์หลัก พร้อมเปรียบเทียบกับแบบ Single Line Diagram และตารางโหลด หากมีการปรับปรุงระบบแต่ยังไม่ได้แก้ไขแบบ ควรรวบรวมข้อมูลเพื่อปรับเอกสารให้ตรงกับหน้างาน
ขั้นตอนที่ 2: ตรวจเบื้องต้นและค้นหาจุดเสี่ยง
ตรวจสภาพตู้ไฟ สายไฟ จุดต่อสาย ระบบสายดิน และอุปกรณ์ป้องกัน หากพบจุดที่มีความร้อนผิดปกติหรืออุปกรณ์ชำรุด ควรให้ผู้มีความชำนาญตรวจสอบเพิ่มเติม
สามารถใช้ Thermography และการทดสอบทางไฟฟ้าที่เหมาะสมช่วยประเมินสภาพระบบได้ โดยงานที่เกี่ยวข้องกับไฟฟ้าขณะมีแรงดันต้องดำเนินการภายใต้มาตรการความปลอดภัยที่เหมาะสม
หากต้องการบริการตรวจสอบและวิเคราะห์ปัญหาระบบอาคาร สามารถดูรายละเอียดได้ที่ Inspection & Troubleshooting
ขั้นตอนที่ 3: แก้ไขข้อบกพร่องที่พบ
ควรจัดลำดับแก้ไขปัญหาตามความเสี่ยง เช่น สายไฟชำรุด จุดต่อสายร้อนผิดปกติ ระบบสายดินมีปัญหา หรืออุปกรณ์ป้องกันทำงานผิดปกติ จากนั้นจึงดำเนินการแก้ไขรายละเอียดด้านเอกสารและป้ายระบุวงจร หลังซ่อมควรตรวจยืนยันผลและเก็บบันทึกไว้ เพื่อใช้ประกอบการตรวจครั้งต่อไป
ขั้นตอนที่ 4: ให้ผู้มีคุณสมบัติตรวจและจัดเก็บรายงาน
เมื่อเตรียมระบบและเอกสารเรียบร้อยแล้ว ให้ผู้ตรวจที่มีคุณสมบัติตามข้อกำหนดดำเนินการตรวจสอบ พร้อมจัดทำรายงานและเอกสารรับรองตามที่กฎหมายกำหนด
หากพบข้อบกพร่อง ควรวางแผนแก้ไขและดำเนินการตามขั้นตอนที่เกี่ยวข้องให้ครบถ้วน พร้อมเก็บรายงานและหลักฐานการแก้ไขไว้เป็นระบบ
การเตรียมตัวล่วงหน้าช่วยลดโอกาสพบปัญหาที่ต้องแก้ไขซ้ำ แต่ผลการตรวจยังขึ้นอยู่กับสภาพระบบไฟฟ้าจริงและข้อกำหนดที่ใช้บังคับ
Trip:
ควรเลือกผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติและใบอนุญาตตามที่กฎหมายกำหนด เช่น วิศวกรที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมในสาขาและระดับที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การตรวจสอบเป็นไปตามมาตรฐาน พร้อมจัดทำรายงานและเอกสารรับรองได้อย่างถูกต้อง
ระบบสายดิน ระบบป้องกันฟ้าผ่า และโซลาร์เซลล์ต้องตรวจด้วยหรือไม่?
ระบบสายดิน ระบบป้องกันฟ้าผ่า และโซลาร์เซลล์เป็นส่วนที่ควรพิจารณาในการตรวจสอบความปลอดภัยของระบบไฟฟ้า โดยขอบเขตการตรวจขึ้นอยู่กับลักษณะการติดตั้งและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
- ระบบสายดิน: ตรวจสภาพสายดิน จุดเชื่อมต่อ และผลการวัดตามเกณฑ์ที่เหมาะสม
- ระบบป้องกันฟ้าผ่า: ตรวจสภาพอุปกรณ์นำฟ้าผ่า ตัวนำลงดิน และส่วนประกอบที่เกี่ยวข้อง
- ระบบโซลาร์เซลล์: ตรวจการเชื่อมต่อ อุปกรณ์ป้องกัน สายดิน และเอกสารของระบบที่ติดตั้งเพิ่มเติม
หากโรงงานหรืออาคารมีการติดตั้งระบบใหม่ ควรแจ้งผู้ตรวจล่วงหน้า เพื่อพิจารณาว่าต้องเพิ่มรายการตรวจหรือปรับปรุงเอกสารใดบ้าง
สรุป
กฎหมายตรวจสอบระบบไฟฟ้าแตกต่างกันตามประเภทโรงงานและอาคาร โรงงานที่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดต้องตรวจสอบระบบไฟฟ้าตามรอบเวลาที่กำหนด ส่วนอาคารบางประเภทต้องจัดให้มีผู้ตรวจสอบอาคารตามกฎหมายควบคุมอาคาร
การเตรียมเอกสาร ตรวจสอบสภาพอุปกรณ์ และแก้ไขจุดเสี่ยงล่วงหน้า ช่วยให้การตรวจเป็นไปอย่างราบรื่นและลดโอกาสต้องกลับมาแก้ไขซ้ำ เจ้าของสถานที่ควรเลือกผู้ตรวจที่มีคุณสมบัติเหมาะสมและจัดเก็บรายงานให้ครบถ้วน
FAQ
Q1: โรงงานต้องตรวจระบบไฟฟ้ากี่ครั้งต่อปี?
A: อย่างน้อยปีละ 1 ครั้งตามกฎกระทรวง กำหนดมาตรการความปลอดภัยเกี่ยวกับระบบไฟฟ้าในโรงงาน พ.ศ. 2550 พร้อมจัดทำบันทึกผลการตรวจและรับรองระบบ
Q2: ใครมีสิทธิ์ตรวจและรับรองระบบไฟฟ้าโรงงาน?
A: วิศวกรที่ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาไฟฟ้า แขนงไฟฟ้ากำลัง ระดับของใบอนุญาตขึ้นกับขนาดการติดตั้งไฟฟ้า ควรตรวจเกณฑ์จากกฎกระทรวงก่อนจ้าง
Q3: การตรวจสอบระบบไฟฟ้าอาคารประจำปีกับตรวจใหญ่ต่างกันอย่างไร?
A: ตรวจระบบไฟฟ้าประจำปีทำทุกปี เพื่อดูสภาพและการทำงานของระบบต่าง ๆ ส่วนตรวจใหญ่ทำทุก 5 ปี เป็นการตรวจสอบละเอียดทั้งโครงสร้างและระบบประกอบอาคาร โดยผู้ตรวจสอบอาคารที่ขึ้นทะเบียน
Q4: ถ้าไม่ตรวจระบบไฟฟ้าตามกำหนดจะเกิดอะไรขึ้น?
A: ผู้ประกอบการอาจมีความรับผิดตามกฎหมายแต่ละฉบับ และหากเกิดเหตุไฟฟ้าลัดวงจรหรือไฟไหม้ การไม่มีบันทึกการตรวจจะทำให้พิสูจน์ได้ยากว่าปฏิบัติหน้าที่ครบ รายละเอียดโทษให้ตรวจจากข้อความกฎหมายฉบับล่าสุด
หากคุณกำลังมองหาบริการ ตรวจสอบระบบไฟฟ้าประจำปีสำหรับโรงงานและอาคาร CSK Power Technology พร้อมให้บริการตรวจสอบโดยทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ พร้อมจัดทำรายงานผลการตรวจสอบ และเอกสารที่เกี่ยวข้อง เพื่อช่วยให้ระบบไฟฟ้ามีความปลอดภัย และเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย
สนใจใช้บริการหรือต้องการประเมินราคา ติดต่อทีมงาน ได้เลย หรือดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ บริการของเรา
☎️ Tel: 02-583-1441, 065-239-4655
🟢 Line: @cskpower
📬 Email: [email protected]
📘 Facebook: ซีเอสเค เพาเวอร์ เทคโนโลยี จำกัด
