หัวล่อฟ้า ESE มีรุ่นหลักตามค่า ΔT ได้แก่ 25, 40, 60, 80 ไมโครวินาที รัศมีป้องกันตั้งแต่ 50-120 เมตรขึ้นอยู่กับ Level ราคา 15,000-80,000 บาทต่อตัว หากคุณกำลังมองหาหัวล่อฟ้า ESE สำหรับอาคารหรือโรงงาน ตัวหัวล่อฟ้าคืออุปกรณ์หลักที่ตัดสินประสิทธิภาพของระบบป้องกันฟ้าผ่า
บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักสเปกหัวล่อฟ้า ESE รุ่นต่างๆ ราคา วิธีเลือก การติดตั้ง ไปจนถึงรับประกันจากผู้ผลิต จากประสบการณ์ CSK ที่จำหน่ายและติดตั้งหัวล่อฟ้า ESE มากว่า 100 จุดตลอด 20 ปี
หัวล่อฟ้า ESE คืออะไร
หัวล่อฟ้า ESE คืออุปกรณ์รับฟ้าผ่าชนิด Early Streamer Emission ที่ติดปลายเสาล่อฟ้า มีหลักการปล่อยประจุล่วงหน้าไปดึงฟ้าผ่าลงมาหาตัวมัน ต่างจากหัวล่อฟ้าแบบ Franklin Rod ที่รอให้ฟ้าผ่าลงปลายเสาอย่างเดียว หัวล่อฟ้า ESE มีรัศมีป้องกันกว้างกว่ามาก ตามมาตรฐาน NF C 17-102 รัศมีสูงสุด 120 เมตร
ส่วนประกอบหลักมี 3 ส่วนคือปลายแหลมสฟตีนลสไตลสรับฟ้าผ่า ตัวปล่อยไอออนไฟฟ้า (Ionizing Unit) ที่สร้างประจุล่วงหน้า และฐานยึดสำหรับต่อสายตัวนำลงดิน
หลักการทำงานของหัวล่อฟ้า ESE
หัวล่อฟ้า ESE ทำงานโดยอาศัยหลักการปล่อยประจุไฟฟ้าล่วงหน้าฟ้าผ่า (Streamer) ผ่านไปยังอากาศบริเวณหัวล่อ ทำให้สามารถดึงฟ้าผ่าได้เร็วกว่า ตัวเลขที่บอกประสิทธิภาพของหัวล่อฟ้าคือ ΔT (Time Advance) หรือระยะเวลาที่หัวล่อ ESE ปล่อย streamer ล่วงหน้าได้ ยิ่ง ΔT สูง รัศมีป้องกันยิ่งกว้าง
รัศมีป้องกัน (Radius of Protection) คำนวณตามสูตร NF C 17-102: R = √[h(2D + ΔL) + ΔL(2D + ΔL)] โดย h คือความสูงของหัว ESE จากอาคาร D คือระยะ Striking Distance ตาม Protection Level และ ΔL = ΔT × c (ความเร็ว streamer)
สเปกหัวล่อฟ้า ESE ที่ CSK จำหน่าย
CSK เป็นตัวแทนจำหน่ายของยี่ห้อหัวล่อฟ้า ESE ชั้นนำจากฝรั่งเศส อังกฤษ และเกาหลีใต้ มีรุ่นให้เลือกตั้งแต่ ΔT 25 ถึง ΔT 80 ตามขนาดอาคาร ตารางนี้สรุปสเปกหลักของหัวล่อฟ้าที่ CSK มีพร้อมจำหน่าย
| รุ่น ΔT (µs) | รัศมีป้องกัน (Level II, h=10m) | วัสดุ | ราคา (บาท/ตัว) | รับประกัน |
| ΔT 25 | ~50 ม. | สแตนเลสสตีล 304 | 15,000-25,000 | 5 ปี |
| ΔT 40 | ~70 ม. | สแตนเลส 304/316 | 25,000-40,000 | 5-10 ปี |
| ΔT 60 | ~95 ม. | สแตนเลส 316L | 40,000-60,000 | 10 ปี |
| ΔT 80 | ~120 ม. | สแตนเลส 316L | 60,000-80,000 | 10 ปี |
หัวล่อฟ้า ESE ทุกตัวของ CSK มีใบ Certificate รับรอง NF C 17-102 จากห้อง Lab อิสระ (Bureau Veritas, LCIE) สามารถยื่นถอดไปขออนุญาตก่อสร้างได้
จุดสำคัญ:
หัวล่อฟ้า ESE มี 4 รุ่นหลักตามค่า ΔT ได้แก่ 25, 40, 60, 80 ไมโครวินาที รัศมีป้องกันตั้งแต่ 50-120 เมตร ราคา 15,000-80,000 บาท รับประกันจากผู้ผลิต 5-10 ปี ต้องมีใบ Certificate NF C 17-102 จากห้อง Lab อิสระสำหรับขออนุญาตอาคารราชการ
หัวล่อฟ้า ESE ต่างจาก Franklin อย่างไร
<p>หัวล่อฟ้า Franklin Rod คือแบบดั้งเดิมที่รอให้ฟ้าผ่าฟิงลง มีรัศมีป้องกันเล็กตามหลัก Rolling Sphere ต้องติดหลายจุดเพื่อครอบอาคาร ส่วน ESE มีรัศมีกว้างกว่า ไม่ต้องติดหลายตัว ตารางนี้ช่วยเปรียบเทียบของ 2 ชนิดสั้นๆ หากต้องรู้ลึกอ่านเพิ่มได้ที่ ระบบล่อฟ้า Early Streamer Emission (ESE) คืออะไร
| ประเด็น | Franklin Rod | ESE |
| รัศมีป้องกัน | จำกัด (R 20-60m) | 50-120 ม. |
| จำนวนเสาต่ออาคาร | หลายต้น | 1-2 ต้น |
| ราคาหัวล่อ | 500-2,000 บาท | 15,000-80,000 บาท |
| ราคารวมระบบ | สูง (หลายเสา) | ต่ำกว่า (ติดจุดเดียว) |
| มาตรฐาน | IEC 62305 | NF C 17-102 |
| เหมาะสำหรับ | อาคารเล็ก บ้านพัก | อาคารสูง โรงงาน พื้นที่กว้าง |
วิธีเลือกหัวล่อฟ้า ESE ให้เหมาะกับอาคาร
การเลือกหัวล่อฟ้าต้องดูทั้งความสูงของอาคาร พื้นที่หลังคา ระดับป้องกัน (Protection Level) และงบประมาณ จากประสบการณ์ติดตั้งมากว่า 100 อาคาร CSK สรุปไกด์เลือกรุ่น ΔT ได้ดังนี้
| ความสูงอาคาร (ม.) | พื้นที่ (ตร.ม.) | Level แนะนำ | รุ่น ESE ที่เหมาะสม |
| ≤ 15 | ≤ 500 | IV | ΔT 25 |
| 15-30 | 500-1,500 | III | ΔT 25-40 |
| 30-60 | 1,500-5,000 | II | ΔT 40-60 |
| ≥ 60 | ≥ 5,000 | I-II | ΔT 60-80 |
| ≥ 100 (อาคารสูงพิเศษ) | ≥ 10,000 | I | ΔT 80 + หลายต้น |
อาคารประเภทพิเศษ เช่น โรงพยาบาล โรงงานปิโตรเคมี คลังสินค้าขนาดใหญ่ ต้องประเมินความเสี่ยงตาม IEC 62305-2 และผสม ESE กับระบบหลายต้นหรือ Mesh System
การติดตั้งหัวล่อฟ้า ESE
การติดตั้งหัวล่อฟ้า ESE มีข้อกำหนดตาม NF C 17-102 ซึ่งต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ตำแหน่ง ความสูง และระยะห่างเสามีผลต่อรัศมีป้องกันตามจริง
ตำแหน่งติดตั้ง
หัว ESE ต้องอยู่สูงจากสิ่งที่สูงที่สุดของอาคารอย่างน้อย 2 เมตร ติดบนอาคารจริง ไม่ใช่บนป้ายหรือหลังคาอื่น หากอาคารมีหลายปีก ต้องติดบนส่วนที่สูงที่สุดของปีกที่ต้องการป้องกัน
ระยะห่างจากจุดสูงสุดของอาคารไปยังหัว ESE ไม่ควรเกินรัศมีป้องกันของหัวล่อ
ขั้นตอนติดตั้ง หัวล่อฟ้า ESE
- สำรวจหน้างาน วัดความสูงตึก ประเมินความเสี่ยง
- คำนวณรัศมีป้องกัน เลือกรุ่น ΔT ที่เหมาะสม
- จัดทำแบบ Single Line Diagram และ Layout
- จัดส่งหัว ESE จาก Stock CSK (พร้อมส่ง 7 วัน) หรือสั่งผลิต (30-45 วัน)
- ติดตั้งเสาและสายตัวนำ ติดตั้งหัว ESE บนยอดเสา
- ติดตั้งหลักดิน วัดค่าความต้านทานให้ต่ำกว่า 10 โอห์ม
- ติดตั้ง SPD ในตู้ MDB และ Lightning Counter
- ทดสอบระบบ ออกใบรับรอง พร้อม As-Built Drawing
งานติดตั้งชุดเดียว อาคาร 4-6 ชั้น ใช้เวลา 5-7 วันทำการ อาคารสูงไปหรือพื้นที่มาก 2-3 สัปดาห์
Tips:
เลือกหัวล่อฟ้า ESE ตัวที่มีรัศมีป้องกันสูงกว่าขนาดอาคารจริง อย่างน้อย 20% เพื่อเผื่อ Margin เรื่องลมพายุหรือสิ่งประกอบติดบนหลังคา อาคารสูง 30 ม. ควรเลือก ΔT ที่ป้องกันได้รัศมีอย่างน้อย 60 ม. ไม่ใช่ติดแบบพอดีพอ
สรุป
หัวล่อฟ้า ESE มีรุ่นหลักตามค่า ΔT ได้แก่ 25, 40, 60, 80 ไมโครวินาที รัศมีป้องกันตั้งแต่ 50-120 เมตรขึ้นอยู่กับ Level ราคา 15,000-80,000 บาทต่อตัว การติดตั้งต้องปฏิบัติตาม NF C 17-102 มีสายตัวนำ 2 เส้น ระบบต่อลงดินต่ำกว่า 10 โอห์ม และ SPD ติดในตู้ MDB
FAQ
Q1: หัวล่อฟ้า ESE อายุใช้งานกี่ปี
A: 15-25 ปี ขึ้นอยู่กับยี่ห้อ ชิ้นส่วนภายใน (บางรุ่นมีชิ้นสิ้นเปลืองตามจำนวนครั้งที่รับฟ้าผ่า) ควรตรวจสภาพปีละครั้ง และทุกครั้งหลังเกิดฟ้าผ่าครั้งใหญ่ลงระบบ
Q2: ควรเลือกค่า ΔT ของหัวล่อฟ้า ESE เท่าไรดี
A: เลือกให้เหมาะกับขนาดและความสูงของอาคาร ΔT สูงรัศมียิ่งกว้าง ถ้าอาคารเล็กใช้ ΔT 25 ก็พอ ไม่จำเป็นต้องจ่ายแพงซื้อ ΔT 60-80 อาคารสูงเกิน 60 ม. จึงจำเป็นต้องใช้ ΔT สูง และต้องผสม ESE กับระบบหลายต้นหรือ Mesh เพิ่ม
Q3: หัวล่อฟ้ามียี่ห้อไหนน่าเชื่อถือ
A: ยี่ห้อชั้นนำเป็นของฝรั่งเศส (Indelec, Helita) อังกฤษ (Forend) และเกาหลีใต้ (LSP, Penguin) มีตะวันออกตกงบบริษัทไทยผลิตตาม license จากฝรั่งเศส
Q4: ติดตั้งหัวล่อฟ้าได้เองไหม
A: ไม่แนะนำ เพราะต้องมีวิศวกรรับรองแบบ Single Line Diagram และ Layout ตามมาตรฐาน ต้องมีเครื่องมือวัดค่าความต้านทานดิน และต้องทำงานบนที่สูง สิ่งสำคัญคือหากผิดพลาด ระบบอาจไม่ป้องกันจริงและไม่มีผลต่อการเรียกร้องประกัน</p>
Q5: หัวล่อฟ้า ESE รับรองจาก มอก. หรือไม่
A: มอก. 914-2555 รองรับระบบป้องกันฟ้าผ่า (ไม่ระบุชนิด ESE โดยตรง) ส่วน ESE รับรองจาก NF C 17-102 (ฝรั่งเศส) ซึ่งเป็นมาตรฐานสากล ไทยยอมรับได้ หัว ESE ที่มีใบ Certificate จาก Lab อิสระ สามารถยื่นขออนุญาตติดตั้งจากหน่วยงานราชการได้</p>
หากต้องการคำปรึกษาหรือบริการติดตั้งระบบป้องกันฟ้าผ่า โดยทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ CSK เป็นตัวแทนจำหน่ายหัวล่อฟ้ายี่ห้อชั้นนำ 3 แบรนด์ พร้อม Certificate รับรองและเอกสารลงนามอย่างถูกต้อง สามารถติดต่อ CSK หรือดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ติดตั้งระบบป้องกันฟ้าผ่า
☎️ Tel: 02-583-1441, 065-239-4655
🟢 Line: @cskpower
📬 Email: csk.powertech.office@gmail.com
📘 Facebook: ซีเอสเค เพาเวอร์ เทคโนโลยี จำกัด
